Bələdiyyələr dövlətin iqtisadi inkişaf proqramlarından kənarda qalan layihələri həyata keçirən, yerli məsələlərin həllinə sərbəst qərar vermək hüququna malik, özünüidarə edən qurumudur.  Qanunvericilikdə bələdiyyələrə aid  hüquqlar kifayət qədər olsa da, onların  mövcud bu imkanlarından istifadəsində  bəzən müəyyən məhdudiyyətlər yaradılır. 

Bələdiyyələrin statusunun artırılması illərdir günün mövzusu olsa da, hələ ki reallaşmır. Maliyyə resurslarının zəif olması ilə bağlı ayrılmış maddi vəsaitlərin  Maliyyə Nazirliyi tərəfindən  bələdiyyələri bir qurum olaraq bəzən tanımaması, bəzi icra hakimiyyəti orqanlarının bələdiyyələri az qala  öz bölməsi kimi halda hesab  etməsi,  bələdiyyələrə bu günədək mülkiyyətə əmlak və torpağın verilməməsi, həmçinin ən əsası xəritələrinin bələdiyyələrə hələ də  verilməməsi bələdiyyələri çıxılmaz vəziyyətə salmaqdadır.

Halbuki, qanunla bələdiyyələrin səlahiyyətləri, öz hüquqları vardır! Bələdiyyələrin  qanunauyğun yerli özünüidarənin yaradılması prinsipləri, hüquqi, iqtisadi, maliyyə əsaslarını, onun həyata keçirilməsi üçün dövlət təminatları müəyyənləşdirilib.

Bələdiyyələr yerli iqtisadi  inkişaf proqramlarını  sənaye, rabitə, nəqliyyat,  və digər sahələrdə yerli əhəmiyyətli məsələlərini həyata keçirmək üçün fəaliyyət göstərirlər. Onların  öz mülkiyyəti və yerli büdcəsi olur və qanunla səlahiyyətlərinə aid edilmiş  yerli əhəmiyyətli məsələlərin müstəqil  surətdə həll etmək hüquqlarına malikdirlər. Qeyd edim ki, bu qanunlar bələdiyyələrin funksiyalarında  səlahiyyətlərindən istifadə etməyinə təminat verir.

Lakin  bu səlahiyyətlərdən istifadədə bir çox hallarda süni maneələr var.   Bizim ölkəmizdə  ölkə başçısının  təşəbbüsü ilə beynəlxalq səviyyədə nümunəvi bir qurum  olan, " ASAN" Xidmət kimi möhtəşəm sistemi təsis edilib. Bu  xidmətin təcrübələrindən dünya ölkələri  öyrənir, yararlanırlar  Lakin, "ASAN" Xidmət kimi möhtəşəm bir sistemin yaradıcısı olmuş bu ölkədə bələdiyyələrimizin  maddi sıxıntı səbəbindən, qurumlar tərəfindən manrələrin yaradılması təəsüf doğurur.

Qeyd edim ki, bələdiyyələrdə yetərincə savadlı, peşəkar, işinə fədakar yanaşan rəhbərlər, mütəxəssislər coxdur, lakin maddi təminatlarının olmaması,  bəzən işçilərin  əməkhaqlarının belə vaxtında verə bilməməsi, onların fəaliyyətlərində hər sahədə problemlər yaradır.

Respublikamızın torpaqla bağlı ilk qərarı verən bələdiyyələr özünü maliyyələşdirən qurum kimi, maddi təminatında hansısa qurumlardan niyə asılı vəziyətə düşməlidir?!

Maliyyə Nazirliyi dövlət büdcəsindən 15500 000 manat vəsaitin  bələdiyyələrə subvensiya layihəsi üçün ayrılmasına baxmayaraq, bu vəsaitin onlara  verilməsinə niyə  əngəllər yaradılır. Bu gün bələdiyyələrə  belə ögey, biganə münasibətin aradan qaldıraraq, onları bu asılılıqlardan azad etmək lazımdır.  Yaşadığımız dövrdə hər bir  qurumun inkişafı vacibdir!

Demək istəyirəm ki, bələdiyyələrdə bu gün də təcrübəli, savadlı, peşəkar mütəxəssislər coxdur və onlar yeniliklər yaratmaga  həvəslidirlər və bacarırlar da. Lakin hər yeniliyin həyata keçməsi üçün maddi vəsait lazımdır. Bələdiyyələr isə,  əməkdaşların əmək haqlarını hər ay verə bilmirlər və  bu da bir cox hallarda  bacarıqlı kadrların  itkisinə səbəb olur.

Xatırladım ki, sivil ölkələrdə bələdiyyələrin coxsaylı müxtəlif səpgili  səlahiyyətləri var. Məsələn, qardaş ölkə Türkiyədə bələdiyyələrin səlahiyyətləri və maddi təminatları tam başqa cürdür Qürurvericidir ki, bütün dünya bizim " ASAN" Xidmət brendimizin təcrübəsindən yararlanır. Biz yeniliklərə imza atan bir xalq olaraq, maddi təminatı yetərincə olarsa,  bələdiyyə sistemində də yenilikləri də yarada bilərik. Biz güclü və müdrik bir millət olaraq, dünyada daha da  yaxşı, nümunəvi  bələdiyyə  işini ," ASAN" Xidmət brendini yaratdığımız kimi, yarada  bilərik.  Deməli,  işlərimizi daha da təkmilləşdirməyi, yeniliklər yaratmagı bacarırıq və bacarmalıyıq.

Lakin hər yenilik bacarıqlı kadrlardan və maddi xərclərdən asılıdır.  Bələdiyyələrin davamlı maddi durumunu daimi təmin etmək üçün, bələdiyyələrin  özünü maliyyələşdirən qurum olsa da, digər orqan və qurumlar kimi dövlət büdcəsindən də əlavə maliyyələşməsi təmin olunmasına ehtiyac vardır. Qardaş Türkiyə  bələdiyyələrinin faydalı təcrübəsindən səmərəli  şəkildə yararlanaraq, yerli iqtisadi, sosial sahələrdə  bələdiyyə büdcəsinin və bələdiyyələr üçün dayanıqlı gəlir mənbələrinin formalaşdırmaqla, bəlıədiyyə sahəsində  quruculuq işlərinin həyata keçirilməkdə bu sistemin inkişafına dəstək ola bilərik.

Yalnız bu, halda  bələdiyyə sistemində inkişafı təmin etmək  olar.

  Rövşanə Quliyeva

Sabiq bələdiyyə qulluçusu

(Müəllif 28 il dövlət və bələdiyyə qulluğunda çalışıb:  Əmlak Komitəsinin arxiv-xüsusi fondlar şöbəsinin müdiri, Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsində arxiv- informasiya şöbəsinidə- baş mütəxəssis,  Biləcəri bələdiyyəsində ümumi şöbənin müdiri)